Een nieuwe eindversterker van Grimm Audio
Met de Grimm Audio PA1 introduceert Grimm Audio zijn eerste mono-eindversterker. De PA1 werd in juni officieel gepresenteerd tijdens de High End 2026 in Wenen en vormt een bijzondere nieuwe toevoeging aan het assortiment van de Nederlandse fabrikant.
Zoals we van Grimm Audio gewend zijn, draait het bij de PA1 niet simpelweg om zoveel mogelijk vermogen. Bij de ontwikkeling is juist uitgebreid gekeken naar kleine vormen van vervorming die in een versterker kunnen ontstaan en die bij traditionele metingen niet altijd zichtbaar worden.
Het doel: een eindversterker die het oorspronkelijke muzieksignaal zo min mogelijk beïnvloedt.
Waarom maar liefst 96 transistoren?
Het hart van de PA1 is een volledig symmetrische klasse-AB eindtrap met maar liefst 96 kleine en zeer snelle vermogenstransistoren.
Dat grote aantal is niet gekozen om simpelweg meer vermogen te kunnen leveren. Grimm gebruikt veel kleine, snelle transistoren om een zeer grote bandbreedte te realiseren en de eindtrap uiterst nauwkeurig te kunnen aansturen.
Een bijzonder onderdeel van het ontwerp is de manier waarop deze transistoren thermisch met elkaar zijn verbonden. Hiervoor maakt Grimm gebruik van moderne aluminium printplaten, waarop de vermogenstransistoren en de bijbehorende aansturing zijn gemonteerd.
Bij een klasse-AB-versterker is een zeer nauwkeurige instelling van het overgangsgebied tussen beide helften van de versterkerschakeling belangrijk. Temperatuurverschillen kunnen dit werkpunt beïnvloeden en daarmee vervorming veroorzaken.
Door de bijzonder goede thermische koppeling kan de PA1 dit werkpunt zeer stabiel houden, ook wanneer de versterker tijdens bijvoorbeeld stevige laagweergave grote stromen aan de luidsprekers moet leveren.
Het resultaat is een eindtrap die ook tijdens complexe en dynamische muzieksignalen uitzonderlijk schoon blijft werken.
Ook aandacht voor vervorming die moeilijker te meten is
Grimm Audio kijkt bij de PA1 verder dan alleen de gebruikelijke vervormingsmetingen.
Een van de verschijnselen waar tijdens de ontwikkeling veel aandacht aan is besteed, is fasemodulatie. Bepaalde eigenschappen van een transistor veranderen namelijk afhankelijk van de spanning die erover staat. Hierdoor kan de snelheid van een versterkerschakeling heel subtiel veranderen met de sterkte van het muzieksignaal.
Een krachtig laagfrequent signaal zou daardoor bijvoorbeeld een kleine invloed kunnen hebben op de timing van hogere frequenties.
Grimm heeft verschillende technieken toegepast om deze dynamische effecten zoveel mogelijk al in de schakeling zelf te verminderen. Pas daarna wordt een speciaal ontwikkelde tweede-orde globale tegenkoppeling toegepast om de laatste resterende vervorming verder terug te brengen.
Het resultaat is een totale harmonische vervorming van minder dan 0,0001%.
Een indrukwekkende meetwaarde, maar uiteindelijk gaat het natuurlijk niet om het getal. Het doel van al deze techniek is dat de versterker zelf zo min mogelijk hoorbaar wordt en de informatie in de opname zo nauwkeurig mogelijk behouden blijft.
Een Nederlands ontwerp met een bijzonder verhaal
Ook het ontstaan van de PA1 is bijzonder. De basis van de eindtrap gaat terug tot een versterkerconcept dat de Nederlandse ontwerper Henk ten Pierick al in 1985 ontwikkelde.
Zijn ontwerp had als belangrijk uitgangspunt het werkpunt van de uitgangstrap bijzonder nauwkeurig te beheersen, zodat de uitgangsimpedantie ook rond het crossover-gebied zo constant mogelijk blijft.
Grimm Audio heeft dit oorspronkelijke concept verder ontwikkeld en gecombineerd met moderne componenten, aluminium PCB-technologie en nieuwe schakelingen.
De naam PA1 staat dan ook voor ‘Pierick Amp’, als eerbetoon aan Henk ten Pierick.
Ook de rest is consequent ontworpen
Dezelfde aandacht voor detail zien we terug in de rest van de PA1.
Zo bevinden zich geen seriële koppelcondensatoren in het ingangssignaal en heeft Grimm de beveiliging zo ontworpen dat ook relaiscontacten in serie met het luidsprekersignaal konden worden vermeden.
De voeding is bijzonder royaal uitgevoerd. Iedere PA1 beschikt over een grote Amplimo-ringkerntransformator en maar liefst 90.000 µF aan buffercapaciteit. Daarmee beschikt de versterker over een flinke energiereserve wanneer een luidspreker veel stroom vraagt.
Ook de voeding van de driver- en feedbackschakelingen wordt lokaal gestabiliseerd. Hierdoor blijft dit gevoelige gedeelte van de versterker zo onafhankelijk mogelijk van de stroom die op dat moment door de luidspreker wordt gevraagd.
Belangrijkste specificaties
- Mono klasse-AB eindversterker
- Volledig symmetrisch ontwerp
- 96 kleine en snelle vermogenstransistoren
- Uitgangsvermogen: >200 watt aan 4 ohm
- THD: <0,0001%
- Dempingsfactor: >800
- Frequentiebereik: 0,1 Hz – 300 kHz
- Signaal-ruisverhouding: 96 dB bij 1 watt / 8 ohm
- Ingangen: XLR en RCA
- Schakelbare gain: 18 of 26 dB
- Voedingsbuffer: 90.000 µF
- Gewicht: 15 kg per monoblok
- Afmetingen: 250 × 250 × 240 mm
Het verhaal begon tijdens de ontwikkeling van de Grimm Audio MU2
De geschiedenis van de PA1 is nauw verbonden met de ontwikkeling van de Grimm Audio MU2.
Toen Grimm in 2023 de MU2 tijdens de High End in München wilde presenteren, zocht het bedrijf naar een eindversterker die transparant genoeg was om de kwaliteiten van de nieuwe streamer, DAC en voorversterker goed te kunnen demonstreren.
Na verschillende versterkers te hebben beluisterd, besloot Grimm uiteindelijk prototypes van een eigen versterkerontwerp mee te nemen die tijdens de ontwikkeling van de MU2 waren gebruikt.
De combinatie maakte tijdens de beurs veel indruk en Grimm besloot het prototype verder te ontwikkelen. Er volgden uitgebreide luistersessies en verschillende technische verbeteringen.
Drie jaar later resulteert dat ontwikkeltraject in de Grimm Audio PA1.
Prijs Grimm Audio PA1
De Grimm Audio PA1 wordt geleverd als paar mono-eindversterkers.
Grimm Audio PA1 – € 24.000 per paar
Voor dit bedrag ontvangt u twee volledig gescheiden mono-eindversterkers, ieder met een eigen voeding, Amplimo-ringkerntransformator en 90.000 µF buffercapaciteit.
Vanaf half oktober te beluisteren bij Beleef Audio
Wij zijn erg benieuwd hoe deze bijzondere techniek zich in onze eigen showroom vertaalt naar muziekweergave. Daarom hebben we de Grimm Audio PA1 als showmodel besteld en verwachten we de monoblokken medio oktober te ontvangen.
Vanaf dat moment zullen we de PA1 uiteraard combineren met onze Grimm Audio MU2, maar kunnen de versterkers ook worden beluisterd met verschillende luidsprekers die bij ons in de showroom staan.
Wat ons vooral aanspreekt aan de PA1 is de manier waarop Grimm Audio naar versterkertechniek kijkt. Niet simpelweg meer vermogen of grotere componenten gebruiken, maar onderzoeken waar vervorming in een versterkerschakeling ontstaat en vervolgens proberen deze zoveel mogelijk bij de bron te voorkomen.
Uiteindelijk draait al die bijzondere techniek natuurlijk maar om één ding: muziek zo natuurgetrouw mogelijk weergeven.
De Grimm Audio PA1 is vanaf half oktober op afspraak te beluisteren bij Beleef Audio.
